#12 Gereedschap voor onderzoekers

Laten we het eens niet over Delicious hebben, maar over Zotero. Zotero is een add-on voor Firefox die is ontwikkeld door de Center of History en New Media van de George Mason University in de VS om literatuurverwijzingen naar online publicaties te verzamelen en te beheren. Je kunt met Zotero een snapshot maken van een webpagina die dan op je eigen computer wordt opgeslagen. Tegelijkertijd wordt een aantal metadata geoogst, zoals de URL, de titel en de datum dat je de site bezocht hebt. Als dat nodig is kun je die gegevens wijzigen of er nog wat aan toevoegen. Verder kun je met Zotero bibliografieën genereren.

In mei 2009 is een nieuwe versie van Zotero gelanceerd, waarmee je je vondsten bovendien kunt opslaan in de ‘cloud’ en ze vervolgens kunt delen met anderen. Een voorbeeld van een openbare verzameling bookmarks is de group library Digital History. Het mooie is verder dat je de applicatie zo kunt instellen dat wat je lokaal hebt verzameld, automatisch kunt laten synchroniseren met wat er op de externe server staat. Heel handig. Ik had thuis twee besturingssystemen op één en dezelfde computer. Op beide systemen had ik Zotero draaien, maar allebei met een heel andere inhoud. Dankzij dat synchroniseren is dat nu rechtgetrokken.

Zotero is een gereedschapje dat vooral interessant is voor onderzoekers. Voor instellingen die dat als een belangrijke doelgroep beschouwen, kan het de moeite lonen Zotero te ondersteunen. Wetenschapsportal NARCIS doet dat bijvoorbeeld al. Archieven zouden dat ook kunnen overwegen, hoewel ik niet kan inschatten of dat voor al het materiaal makkelijk te realiseren is.

#5 Historici bloggen niet

Wat zouden historici op het web 2.0 uitspoken? Bloggen en twitteren ze? Vormen ze online communities? En waar hebben ze het dan over? Kunnen archieven daar iets mee? Historici vormen tenslotte een belangrijke doelgroep en dus is het goed te weten wat hen bezig houdt.

Helaas is de oogst van een zoektocht met Bloglines, Technorati, Google Blog Search mager. Het is ook lastig zoeken met algemene termen als 'geschiedenis' en 'web 2.0' of 'blog'. Via een omweg kom ik bij Geschiedenisnieuws.nl, een blog met een naam die de lading redelijk dekt. Het Historisch Nieuwsblad, maar dan digitaal: verhaaltjes over vroeger voor een breed publiek naar aanleiding van de actualiteit. In hetzelfde genre hebben we nog Sportgeschiedenis.nl, een site waaraan het Gemeentearchief Rotterdam ooit iets heeft bijgedragen over Feyenoord in de Sovjet-Unie. En verder natuurlijk de geschiedenissites van de Volkskrant en de VPRO. Allemaal heel leuk deze historiserende journalistiek - en zeker nadere beschouwing waard - maar niet wat ik zocht.

Ik ben dus een beetje bang dat de conclusie luidt dat Nederlandse historici niet bloggen, althans niet over hun vak en al helemaal niet over wat internet voor de geschiedbeoefening betekent. Ze vormen ook geen online communities, in elk geval geen communities waar ook gewone stervelingen bij mogen. Ze laten zich sowieso weinig zien op internet. Alleen historische onderzoeksbureaus hebben meestal wel een stekje op het web, maar veel stelt dat in de regel niet voor. Een smoelenboek, een portfolio, een pagina met contactgegevens en dat is het dan.

Hoe anders is de situatie in de Angelsaksische wereld. Tik "digital history" of "digital humanities" in bij Google Blog Search en je krijgt flink wat relevante treffers. Dan blijkt in de VS en Canada al een soort subdiscipline te bestaan. Het artikel The promise of digital history in de Journal of American History van september 2008 geeft een aardige indruk van wat daar speelt. En dat is nogal wat. Het gaat dan om vragen als: hoe ga je om met de overdaad aan bronnen die ontstaat door grootschalige digitalisering, hoe kan je digitale media gebruiken om de resultaten van een historisch onderzoek te presenteren en wat betekent de inzet van die media voor de interpretatie van een bepaald historisch fenomeen, wat zijn de consequenties voor het onderwijs en voor de samenwerking tussen historici?

Het is moeilijk te geloven dat Nederlandse geschiedwetenschappers niet over dit soort kwesties nadenken. Voorlopig komt de enige indicatie dat ze dat wél doen uit de hoek van de sociaal en economisch historici. Wat zij te vertellen hebben gaat vooral over het werken met grote historische databestanden. Ongetwijfeld zijn nog veel andere verhalen over te vertelen, maar het ziet er naar uit dat de archieven daar nog op moeten wachten.

P.S.

Voor de liefhebber: al surfend stuitte ik op Cliopatria's History Blogroll van het History News Network met de links naar zo'n 1000 geschiedenisblogs.